smsmese.org

SULAMA NEDİR?

mdogan Tarih 12 Aralık 2009

Sulama, toprakta bitkinin kök bölgesine gereken yer ve zamanda, ihtiyaç duyduğu suyun verilmesidir. Bir başka deyişle sulama; bitkilerin normal gelişmesi için gerekli olan fakat doğal yollarla karşılanamayan suyun zamanında, bitkinin istediği miktarda ve uygun biçimde toprağa verilmesine denir.

Çoğu zaman bitkilerin ihtiyaç duyduğu su olağan yağışlarla karşılanır. Buna rağmen özellikle kuraklık mevsimlerinde yada yağışların nisbeten az olduğu mevsimlerde sulamanın önemi bitkiler açısından “olmak yada olmamak” demektir. Çünkü su, bütün canlılar gibi bitkiler içinde hayat kaynağıdır.

Sulamanın önemini daha iyi anlayabilmek için suyun bitki hayatındaki önemini bilmek gerekir.

Yeryüzünde susuz bir hayat düşünülemez. Bitki ağırlığının ortalama % 90′ını su oluşturur.
Su bitkinin çimlenmesini, bitkilerin hücre, gövde, dal, yaprak gibi organlarının canlılığını sağlar. Bu canlılık ve bitkinin kendine özgü şeklini kazanması, aynı zamanda yapraklarıyla solunum yapabilmesi, suyun bitkinin damarlarında sağladığı iç basınç ile gerçekleşir.

Su bitkiye gerekli olan besin maddelerini eriterek, kökler tarafından emilmesini ve emilen besin maddelerinin bitki içerisinde taşınmasını da sağlar. Besin maddeleri, bitkinin ihtiyacı olan organlarına veya bitkinin depo görevi yapan bölgelerine su ile taşınır.

Su, bitkiyi fazla sıcak ve soğuklardan korur. Don olduğu dönemlerde yapılan sulama da, donma sonucu dışarıya verilen enerji toprak yüzeyini bir miktar ısıtacağından don şiddeti azaltılmış olur. Sıcakta ise yaprak yüzeyinden buharlaşan su bitki bünyesindeki ısıyı dışarı vererek bitkinin serinlemesini sağlar.

Su; köke yön vererek (kökler daima suya yönelmektedir), köklerin derinliğine ve yanlara yayılmasına etki ederek, köklerin daha iyi gelişmesini sağlar.

Bitkiler topraktan aldıkları suyun çok az bir kısmını (% 02) fotosentez yapı malzemesi olarak kullanmakta geri kalanını terleme ile atmosfere vermektedir. Ancak bu lüzumsuz bir su tüketimi kabul edilmemelidir. Zira, gıda maddelerinin topraktan alınması, bu maddelerin kullanılacak yerlere taşınması, hücre faaliyetlerinin sürdürülebilmesi ve bitki organlarında iç tazyikin sağlanması için, bitki kökleriyle yaprakları arasında sürekli bir su akımına ihtiyaç vardır.

Bitki için suyun bu derecede önemli olması, sulamanın da önemini ortaya çıkarmaktadır. Sulama ürünü çeşitlendirerek halkın refah düzeyinin yükselmesine, sanayiye hammadde sağlanmasına, sanayiinin gelişmesine, ihracatın artmasına doğrudan doğruya etkili olduğu gibi, artan ürünün nakliyecileri, satışı satıcıları ve beslenmeye katkıları alıcıları dolaylı olarak etkilemektedir.

Suyu bir kaynaktan alarak bitkilerin olduğu bölgeye salıvermek de bir sulama çeşidi sayılabilir. Ancak günümüzde sulama, israf edilmeden yapılabilen sistemler için kullanılan bir tanımlama olmuştur. Çünkü su kıt ve çok değerli bir kaynaktır, kolayca israf edilmemesi gerekir. Ayrıca sulama mutlaka drenajla birlikte düşünülmelidir. Çeşitli unsurların varlığına göre sulama yöntemi farklılık gösterebilir. Hangi yöntemin seçileceği;

• Sulanacak bölgenin tesviyesinin düzgün olup olmaması,
• Yetiştirilen mahsulün cinsi,
• Toprağın ve toprak altındaki minerallerin kimyasal ve fiziksel özellikleri,
• Sulama suyunun miktarı ve kalitesi,
• Yetiştirici alışkanlıkları,
• Yatırım ve işletme maliyetleri,
• Sulanacak bölgenin  rüzgar, sıcaklık, oransal nem, don ve yağış gibi egemen iklim şartları,

gibi faktörlere bağlıdır. Mesela tesviyeli arazilerde bütün sulama sistemleri uygulanabildiği halde tesviyesiz arazilerde yağmurlama sulama, hakim rüzgarı şiddetli bir bölgede yağmurlama sulama sistemi yerine ya damlama sulama yada karık sulama daha uygun bir sulama sistemi olarak tercih edilmelidir.