Yer Kirazı Nedir ?

Adaçayı Yaprağı

Salvia officinalis L. bitkisinin kullanılan yapraklarıdır. Başlık biçiminde çiçek açan otsu ya da çalımsı bir bitkidir. Orta Avrupa ve Balkanlar’da bulunur.

Ülkemizde, yaklaşık 90 tane adaçayı türü bulunmaktadır. Salvia fruticosa Miller, Batı ve Güneybatı Anadolu’da yetişmektedir. Dünyada Adriyatik Denizi çevresinde doğal olarak bulunan bitkinin günümüzde Arnavutluk, Türkiye, Yunanistan, İtalya, Fransa, İngiltere ve Amerika’da kültürü yapılmaktadır.

İzmir bölgesinde bahçe (tıbbi) adaçayı yetiştiril-mektedir. Bir başka cins olan çayır adaçayı (Salvia pratensis -Salvia tribola), çayırlarda ve meralarda yetişir. Çevresine ıtırlı hoş bir koku yayan mavi–menekşe renkli çiçeklerin pırıltısı uzaklardan seçilebilir. Çayır Adaçayı (Anadolu adaçayı) batı ve güney-batı Anadolu’da bol olarak yetişmektedir. Anadolu adaçayından “elma yağı” veya “acı elma yağı” denilen yağ da üretilmektedir. Bu tür adaçayı da kimyasal yapı ve tedavi etkisi bakımından tıbbi (bahçe) adaçayına benzemektedir.

Cins ismi olan Salvia, Latince salvere (eklemek) kelimesinden gelmektedir. Eski Mısırlılar bu drogu doğurganlık, bereket, verimlilik amacıyla kullanmaktaydılar. Adaçayı yaprakları Anadolu’da da çok eskiden beri kullanılmaktadır.

Adaçayı; kuvvet verici ve uyarıcı etkisi nedeniyle tercih edilmektedir. Bunun yanı sıra bitkinin bakteri, mantar ve virüslerin oluşumuna karşı da tedavi edici özelliği bulunmaktadır. Antiseptik etkisi de vardır. Adaçayı sıkça içildiğinde tüm bedeni güçlendirir, kalp krizi tehlikesini azaltır, kan temizleyici etkisi vardır. Hastalık sonrası güçsüzlük hallerinde başarıyla kullanılabilir. Karaciğer rahatsızlıklarında da olumlu etkileri vardır. Solunum organlarını ve mideyi balgamsı salgılardan temizler, iştah açıcıdır. Mideyi ve bağırsakları rahatlatır, gazların dışkılanmasını sağlayarak gazları yok eder. Kramp çözücü etkisi sayesinde, ishalde de çok rahatlatıcıdır.

Adaçayı, dıştan uygulandığında, yaprağın tozu uygulanır. Dıştan uygulamada (çalkalama ve gargara), boğaz hastalıkları, bademcik, diş, yutak ve ağız boşluğu iltihaplarında, sallanan dişlere, dişeti çekilmesine ve kanamasına da özellikle önerilir. Böcek sokmalarında, sokulan bölgeye adaçayı yaprağının tozu uygulanır.

Adaçayı demlenerek hazırlanmaktadır. Yarım veya bir tatlı kaşığı dolusu ince kıyılmış kuru yaprak, bir su bardağı dolusu kaynar suyla iki dakika kaynatılır ve üstü kapalı olarak 10 dakika demlenerek süzülür. Taze bitki kullanılıyorsa 4-5 dakika demlenme süresi yeterlidir.

Çalkalama/Gargara: 2-3 tatlı kaşığı kurutulmuş ve ince kıyılmış yaprak, 2 bardak soğuk suya eklenir ve ateşe konur. Kaynamaya başlayınca ocaktan indirilir ve üstü kapalı olarak 15 dakika demlendikten sonra süzülür. Günde 3-4 kez, 5-10 dakika süreli gargaralar yapılır.

UYARILAR:

Adaçayını iki dakikadan fazla kaynatırsanız çok yararlı olan bu çay toksik, zararlı bir maddeye dönüşür, dikkatli olunması gerekmektedir.

Adaçayı preparatlarının hamilelik boyunca (dölyatağı ‘rahim’ kaslarını uyardığı için) kullanılmaması tavsiye edilmektedir. İçinde doğal fitoöstrojenlerin olması nedeniyle de erkeklerin; günde 1-2 fincan haricinde aşırı miktarda ve çok uzun süreli kullanması da tavsiye edilmemektedir.

Asıl olarak kabakgiller familyasından olan ve papara, acayip elma, momordica charantina, balsam apple, momordica gibi isimlerle bilinen kudret narı; tırmanıcı, ince gövdeli ve bir yıllık bir bitkidir. Yaprakları saplıdır ve el gibi parçalıdır. Meyvesi olgunlaşınca, birbirinden ayrılır. Meyveleri 8-15 cm uzunluğunda, 4-10 cm eninde üzeri çıkıntılı ve uçlara doğru sivricedir. Önce yeşil olan meyve, sonra olgunlaştıkça yavaş yavaş sarı ve nihayet altın sarısına dönüşür ve içinde 20-30 adet koyu kırmızı renkte fasulyeye benzer tohumları vardır. Kudret Narının meyvesi olgunlaşınca, birbirinden ayrılır. Sarı çiçekler açar, turuncu-sarı renkli meyveler verir.

Kudret narının yüksek oranda E vitamini ve kaliteli protein içermesinden dolayı bağışıklık sistemini güçlendirdiği bilinmektedir. New York Üniversitesinde yapılan bir araştırmada kudret narında HIV virüsünün çoğalmasını engelleyen bir protein keşfedildiği bildirilmektedir. Aynı zamanda kudret narının, antibiyotik etkisinin olduğu, lutein ve lycopene içeriği tümör büyümesini engelleyici özellikte olduğu da bildirilmektedir.  Mide ülserini tedavi etmekte ve asit düzeyinden kaynaklı gastrit, on iki parmak ve mide-bağırsak  sistemine bağlı tüm hastalıkları kalıcı ve kesin tedavi etmektedir. Karaciğeri desteklemekte ve egzama ve sedef hastalıklarının tedavisinde de kullanılmaktadır. Yaraların çabuk iyileşmesinde ve çabuk kapanmasında etkilidir. Asya’da mide problemleri ve kan şekerinin kontrolü için yaygın olarak kullanılır.

Kudret narı hücreleri yenilemekte ve özellikle rahim yaralarının iyileşmesinde kullanılmaktadır. Ayrıca yüzyıllardır kudret narının diyabetik hastalarda kan şekerini normal düzeylere indirdiği Ayurveda doktorlarının bu bitkiye olan saygınlığını arttırmıştır.

Son zamanlarda kudret narının test tüpü çalışmaları da yapılmış, HIV ( AIDS’e neden olan virüs ) büyümesini durdurduğu gösterilmiştir. Kudret narının hastalıklarla savaşan immün hücrelerinin üretimini teşvik eder etkileri görülmüştür. Hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalarda kudret narının, kanser tümörlerini kontrol etmekte de etkili olduğu gösterilmiştir.  Aynı zamanda yüksek oranda E vitamini ve kaliteli protein içermesi nedeniyle bağışıklık sistemini güçlendirmektedir.

Kullanımı son derece basit olan ve olgunlaşarak kavuniçi rengi alan kudret narının meyvesi ezilir, bir miktar balla karıştırılıp sabahları aç karnına yenilir. Bu şekilde en az 41 gün kullanılır. Taze meyve bulunmayan mevsimde ise halis zeytinyağı içinde bekletilen kudret narı aynı şekilde kullanılabilir. Yanık ve cilt yaraları için lapa haline getirilerek cilde uygulanır. Çekirdeklerinin kullanımında ise yıkanarak temizlenen çekirdekler ikiye ayrılır ve saf zeytinyağı içinde bekletilerek elde edilen karışım kullanılabilir. Meyvesinin kabukları kurutularak toz haline getirilerek de kullanılabilir. Kudret narının bilinen hiç bir yan etkisi yoktur.

Malzemeler:

1.. 1 paket tavuk cigeri

2…200 gram mantar

3…1 baş sogan

4…bir kactane yeşil biber, domates

5..nane,kekik,..tuz..vs istege baglı baharatlar

YAPILIŞI:

               Mantarlar guzelce temzilenir,iri parcalar halde dogranır.Biberler,dometeslerde aynı iri parcalar halde dogranır.Sogan piyaz usulu dogranır.

              Tavuk cigerleri temizlenir,yıkanır ve onlarda biraz iri parcalar halinde dogranır.yukardaki tüm malzemeler bir kap içersinde biraz yag ve baharatların ilavesiyle harmanlanır.

             Harmanlanan karışım tek kişilik guveçlere doldurulur.agızları hava almaması için jelatinli kagıtla kapatılır.ve fırında ama benim tavsiyem tost makinası arasında 20-20 dakika pişirilir.

             Pişme işlemi tamamlandıktan sonra yanında  hazırlıyacagınız diger yemekler,salatalar veya soslarla sunulur.Afiyet olsun.

Genelde etler kırmızı ve beyaz et olarak ikiye ayrılırlar. Sığır, koyun, keçi etleri kırmızı et olarak kabul edilirlerken, tavuk, hindi gibi kümes hayvanları ile balıkların etleri beyaz et kategorisine sokulur. Aslında biyolojik yapı olarak kümes hayvanlarının etleri balık etinden çok farklı, kırmızı ete daha yakındırlar. Bazılarının etlerinin rengi de zaten beyaz değil kahverengidir.

Etlere kırmızı yada beyaz rengi veren “miyoglobin” denilen proteinlerdir. Bunlar kanda, alyuvarlarda bulunurlar ve kaslara gerekli olan oksijeni sağlarlar. Beyaz ette miyoglobin miktarı çok azdır.

Balık eti diğer yürüyen, uçan, sürünen hayvanların etlerinden birçok yönden farklıdır. Balıkların kasları diğerlerine göre gelişmemiştir.

Tavuk ve hindi etinin toplam yağ içeriği, kırmızı etlere göre daha düşüktür. Kırmızı etlerde vücut yağı, et lifleri arasına dağılmış durumdadır. Oysa kanatlı etlerinde deri altında birikir. Tavuk ve hindi eti derisiz yendiği taktirde alınan toplam yağ miktarı önemli oranda azalır. Ayrıca kanatlı etlerinin beyaz kısmı, siyah kısmına göre daha az yağ içerir.

Bu durum; kırmızı etlere göre tavuk ve hindi etinin enerji değerinin azalmasını ve protein içeriğinin daha yüksek olmasını sağlar. Bu nedenle tavuk ve hindi eti düşük yağ, düşük enerji içeriği ve yüksek protein içeriği ile yeterli ve dengeli beslenme açısından uygun bir besindir.

Kalp sağlığını korumak ve dengeli beslenmek için beyaz et tercih edilmelidir. Beyaz et, sığır ve koyun etine göre birçok besin maddesi açısından daha zengin, enerjisi daha düşük olduğu için şişmanlatmayan, kolay sindirilebilen, diğer etlerden daha ekonomik bir besin kaynağıdır. Bu nedenle her yaş grubunun, gerek normal öğünlerinde gerekse özel diyetlerinde rahatlıkla yer verebileceği bir besindir. Bileşimleri açısından insan beslenmesinde çok önemli bir protein kaynağı olan beyaz et, kalp ve damar hastalıklarına karşı korunmak için de uzmanlar tarafından özellikle tavsiye ediliyor.

Günlük beslenmemizde doymuş yağ asitlerinin oranı %10’un üzerine çıkmamalıdır. Doymuş yağların tüketiminin artması, kan kolesterolünün artmasına neden olur. Yüksek kan kolesterolü (özellikle LDL-kolesterolü) kalp hastalıkları için risk faktörüdür. Et grubu besinlerin doymuş yağ oranları yüksektir. Oysa bu grupta yer alan kanatlı etlerinin kolesterol içeriği kırmızı etlere göre daha düşüktür.

Neden kırmızı et yerine beyaz et derseniz aşağıdaki beyaz etin tercih edilme sebeplerine bir göz atın isterseniz.

• Beyaz ette bulunan proteinler, insan beslenmesinde gerekli olan tüm aminoasitleri yeteri miktarda içermektedir.
• Sindirilebilirliği yüksek olduğu için sindirim sisteminde fazla kayba uğramadan vücuda alınır. Gerekli aminoasitlerin hepsi bir arada olduğundan birleşerek vücut proteinine dönüşümü daha çabuk ve daha kolay olur. Özellikle sindirim sorunu yaşayanlara tavsiye edilmektedir.
• Yüksek düzeyde biyolojik değere sahip olan beyaz et, özellikleri nedeniyle gastrit, ülser, spastik kolon, kalp ve damar hastalıkları gibi birçok sağlık sorununu aşmayı hedefleyen diyetlerde yer alır.
• Günümüzde önemli ve oldukça yaygın ölüm sebeplerinden biri olan kalp-damar hastalıklarının önlenmesinde kolesterol seviyesi düşük gıdaların tüketilmesi önerilir. Beyaz etin 60-80 mg/100 gr. civarında olan kolesterol düzeyi, kırmızı ete göre oldukça düşüktür. Bu sebeple damar sertliği riskini azaltacağı için, kalp damar hastalarına tavsiye edilir.
• Beyaz et sodyum içeriğinin çok düşük olması nedeniyle, tansiyonu yüksek hastalar için hazırlanan düşük sodyumlu diyetlere son derece uygun bir besin kaynağı oluşturuyor.
• Beyaz et B2, B6 ve B12 gibi sinir sistemini besleyen ve destekleyen vitaminler yönünden de zengin bir besin kaynağıdır.
• Beyaz et yetişkinlerin olduğu gibi, çocukların da beslenmesinde önem taşımaktadır. Fosfor, potasyum ve sodyum içeriği açısından oldukça dengeli olan beyaz etin özellikle kaliteli aminoasitlerden oluşan protein içeriği, büyüme ve gelişme dönemindeki çocukların protein ihtiyacının en iyi şekilde karşılanmasını sağlıyor.
• Protein ihtiyacını karşılamada önemli olan kanatlı etler içinde ilk akla gelen piliç etidir. Kanatlı etler karşılaştırıldığında ise piliç etleri, yağlı ördek ve kazlar gibi kanatlılardan daha az, hindi etinden daha fazla yağ içerir.
• Ayrıca, beyaz et sağlıklı olmasının yanı sıra, pratikliği ve diğer bazı protein kaynaklarına göre, düşük maliyetli de olduğu için, doğru beslenmede önemli ve stratejik bir besin kaynağı olarak görülmektedir.

Kestane, kışın yaprağını döken ağaç türlerinden biridir. Esas yayılış alanı nemli ılıman iklim bölgesidir. Türkiye’de en yoğun olarak görüldüğü yerler, Karadeniz sahil kusağı boyuncadır. Kestane su isteği yüksek olan, ılıman iklim bölgelerinde yetişen ağaç türlerinden biri olması nedeniyle, doğal yetişme ortamında yer aldığı yükselti basamağı 0-1000 m. ler arasıdır. 1000-1500 m. ler arasında ise iğne yapraklı ağaçlarla seyrek ve karışık olarak yer alır. Kestane topluluğunun bulunduğu yüzeylerde toprağın organik madde bakımından zengin olması nedeniyle kahverengi orman toprakları gelişmiştir.

Kestane, insanoğlunun bala batırarak tatlıya dönüştürüp yediği ilk meyvelerden biri… Antik çağda kutsal sayıldığı için saraylarda verilen büyük şölenlerin değişmez meyvesi imiş. Rivayet o ki Güney Avrupa’nın bir köyünde dört bin yıllık dev bir kestane ağacı varmış. 50 metre çapındaki gövdesi ve dev yapraklarıyla neredeyse tüm köyü kaplıyormuş. Yapraklarının adalet dağıttığına inanılan ağaç için “200 kişilik şövalye ordusu” deniliyormuş.

Kestane, 20-25 metreye kadar büyüyebiliyor. Kestane ağacı hammedde olarak suya en fazla mukavemet gösteren ağaçlardan birisi. Karadenizli tekne ustaları, ünlü takalarının omurgasını suda kolay çürümeyen kestane ağacından yaparlarmış. Bursa, Cumalıkızık Köyü’nün evleri kestane ağacından yapıldığı için 200 yıldır varlıklarını sürdürüyor. Kestanenin adıyla bir tutulan ve en bilinen adresi ise Bursa. Çünkü Bursa’da yetişenler her yerdekilerden daha iri.

Kestanenin meyvelerini olgunlaştırabilmesi için çiçek açımından hasada günlük sıcaklık toplamının 2000-2300 derece olması gerekiyor. Düşük sıcaklıklarda 30 dereceye kadar dayanabiliyor. Ancak ilkbaharın geç ve sonbaharın zamansız soğuklarına karşı hassas.

Yazın yüksek sıcaklıklardan değil ancak yağışsız geçen mevsimlerde kuraklıktan etkileniyor. Yağış kestane ağacının yetişmesi için çok önemli. Çiçeklenme döneminde yağan yağmurlar meyveyi olumsuz etkiliyor. Kestane kazık köklü bir bitki. Potasyumca zengin topraklarda yaşıyor.

Yukarıda bitki sistematiğindeki yönünden kısaca söz edilen kestanenin meyveleri besleyici ve kalori değeri yüksek bir besindir. Kestane B1, B2 ve C vitaminleri açısından oldukça zengindir. Bol miktarda yağ ve protein bulunmaktadır. Ayrıca potasyum, fosfor, magnezyum, klor, kalsiyum, demir, sodyum minerallerini de içermektedir. Soğuk kış gecelerinin harika lezzeti kestane tam bir sağlık iksiri. Faydaları ise şunlar:

• Vücuda kuvvet ve enerji verir.
• Kasları güçlendirir.
• Cinsel gücü arttırır.
• Bedensel ve zihinsel yorgunluğu giderir.
• Hastaların iyileşmelerini hızlandırır.
• Kandaki kolesterol oranını düşürür.
• Kan dolaşımını düzenler ve hızlandırır.
• Varis ve basur şikayetlerini azaltır.
• İshali keser.
• Karaciğer yorguluğu ve şişliğini geçirir.
• Kansızlığı giderir.
• Mideyi kuvvetlendirir,
• Kestanenin kabukları haşlanıp suyu içilirse sinirleri yatıştırır ve ateşi düşürür.

 Bütün bu yararları yanında kestane, yüksek tansiyon ve damar sertliği şikayeti olanlara ve şeker hastalarına tavsiye edilmez.

Uzmanlar bıldırcın yumurtasının protein deposo olduğunu ve hayvansal proteinlerin verdikleri yüksek enerjinin yanı sıra çocuklardaki bedensel gelişimin sağlıklı olarak gerçekleşmesine yardımcı olduğunu da belirtiyorlar. Ayrıca, hayvansal kaynaklı proteinlerin başında kanatlı kümes hayvanlarının yumurtalarının geldiğini ifade eden uzmanlar, bu yumurtaların yararlarının da ait olduğu hayvanın genetik yapılarına göre çeşitlilik gösterdiğini söylüyorlar.

Bıldırcın yumurtası, içeriğindeki besleyici maddelerin yoğunluğu nedeniyle yaygın olarak tüketilen tavuk yumurtasından farklıdır. Diğer yumurtalardan daha fazla, proteinlerin yapı taşı olan aminoasit içeren bıldırcın yumurtası, özellikle çocukların bağışıklık sistemini güçlendirmektedir. Bağışıklık sisteminin güçlenmesi ise enerjisini daha çok fiziksel büyümeye harcayan çocuklarda, hastalığa neden olan mikropların etkisini azaltmaktadır.

Grip, bronşit gibi üst solunum yolu enfeksiyonu geçiren çocukların, bıldırcın yumurtası yedikten sonra hastalıklardan çok daha kısa sürede kurtulduğu gözlenmektedir. Ancak, bıldırcın yumurtasının bu hastalıklara iyi gelmesiyle ilgili bilimsel bir bulguya rastlanılamamıştır.

Bıldırcın yumurtasının tavuk yumurtasına oranla üstünlükleri şöyle sıralanabilir:

• 5 kat daha fazla fosfor,
• 8 kat daha fazla demir,
• 6 kat daha fazla B1 vitamini,
• 15 kat daha fazla B2 vitamini,
• 9 kat daha fazla protein

Güç ve zindelik vermesi, solunum, alerjik astım için doğal bir antibiyotik olması ise diğer üstünlükleridir.

Hayvansal proteinler, verdikleri yüksek enerjinin yanı sıra çocuklardaki bedensel gelişimin sağlıklı olarak gerçekleşmesine de yardımcı olmaktadır.

Sonuç olarak, bıldırcın yumurtası çocukların bedensel ve zihinsel gelişimine yardımcı olan bir protein deposudur. Ülkemizde hayvansal protein tüketiminin gelişmiş ülkelere göre düşük seviyededir ve bu açığın kapatılmasında, son yıllarda eskiye oranla daha rahat bulunabilen bıldırcın yumurtasının etkili olabilmektedir. Bıldırcın yumurtasının çocuklar tarafından en doğru tüketilme biçimini ise rafadan pişirilerek yenmesidir. Çünkü yumurtanın rafadan olması, vücudun proteinleri en kolay ve etkili şekilde almasını sağlar.

Bıldırcın yumurtasının sarısı pişirilmeden de çocuklara içirilebilir. Ancak, özel bir protein içeren yumurta akı, vücuttaki B vitaminlerini etkisizleştirme olasılığına karşı, çiğ olarak verilmemelidir.

Diğer yumurtalardan daha fazla, proteinlerin yapı taşı olan aminoasit içeren bıldırcın yumurtası, özellikle çocukların bağışıklık sistemini güçlendirmektedir. Çocukların bedensel ve zihinsel gelişimine yardımcı olan protein deposu bıldırcın yumurtasının; grip ve bronşit gibi üst solunum yolu enfeksiyonlarına iyi geldiği ve en doğru tüketilme biçiminin ise rafadan yenmesi olduğu vurgulanarak, çiğ tüketilmemesi önerilmektedir.

Bıldırcın yumurtası:

• Öksürük, astım, bronşit, nefes darlığı, mide, karaciğer ve göğüs hastalıkları tedavisinde,
• Çocukların gelişiminde ve iştahlarının arttırılmasında,
• Hastaların, ameliyat sonrası çabuk iyileşmesinde,
• Kansızlık ve anemi tedavisinde,

yararlı olmaktadır. Ayrıca, 

• İnsan bedenini gençleştirici, kuvvetlendirici özelliği yanında yüksek derecede afrodizyak özelliği içerir.
• Yüksek enerji ve protein içerir.
• Vitamin ve minarel değeri çok yüksektir.

Şapka

Sap
Önce ve düzgündür, yukarı doğru hafifçe kalınlaşır. Renk bakımından soluk esmerdir. Boyu 5 cm, kalınlığı 1 cm kadardır.

Etli Kısım
Sarıdan pembemsi kırmızımsıya kadar degişir. Oldukça kuvvetli bir kokusu vardır.

Spor İzi
Sarı, pembemsi yeşilimsidir.

Yetişme Yeri ve Zamanı
İğne yapraklı ağaç meşçerelerinde bilhassa çam altında çok sayıda ortaya çıkar. Temmuzdan Kasıma kadar görülebilir. Tadı mulayim, kokusu hoş ve meyvemsi olan bu mantar yeme bakımından gençken iyidir, fakat hemen böcek kurtları ile dolar. Kesildiğinde böcek kurtlarının açtığı oyuklar kolayca görülebilir. Yaz sonları ve sonbaharda ortaya çıkan bu mantar, yapışkan şapkası, sap üzerinde devam eden borucukları, geniş köşeli delikçikleri ile tanınabilir.