Ağaç Dikmeli Ama Nasıl ?

Sonbahar yağmurları, ağaç ve bodur ağaçların dikimi için en uygun zamanı bildiriyor. Yangınların sayısının oldukça fazla olduğu ülkemizde, kaybedilen ağaçları düşünülürse ağaç dikmenin ciddiyeti ortaya çıkıyor. Şüphesiz herkes buna üzülüyor.

Böylece ağaç dikimine daha büyük bir özen gösterilmesi gerektiğini anlıyoruz. Ağaç diktikten sonra bakımını yapmak ve ilgilenmek de oldukça önemli. Ağaç dikerken bulunduğunuz iklim koşullarını dikkate almanız gerekiyor.

Doğru Seçim…

Herkesin sevdiği ağaç türü farklıdır. Tıpkı bitkilerde olduğu gibi ağaç dikerken de heveslerinize yenik düşmeyin. En doğru ağacı seçmek için küçük bir araştırma yapmanız gerekir. Küresel iklim değişikliğinin dünyayı tehdit ettiği bu dönemlerde, yaşadığınız bölgenin iklim özelliklerini dikkate alarak ağaç dikimi yapmalısınız.

Nerede yaşıyorsunuz ?
Yazları kuru ve sıcak geçen bir bölge mi ?
Yoksa yağışın bol olduğu kışların serin olduğu bir bölge mi ?
Bahçenizin konumu nedir ?
Kuzey rüzgarlarına mı, güney rüzgarlarına mı açık ?

Bahçenizin büyüklüğü ve dikili ağaçlarla yeni dikilecek ağaçların uyumu da önemlidir. Ayrıca dikim sırasında fide halinde olan ağaçların, büyüdükçe kaplayacakları alanlar nedense hep göz ardı edilir. Seçim yaparken olgunluk dönemlerinde alacakları en ve boyları da mutlaka düşünmek gerekir. Aksi takdirde büyüdükçe onları kesmeniz bile gerekebilir. Bu nedenle önlemlerinizi mutlaka önceden almalısınız. Özellikle gübrişim ağacı en az yedi metre arayla dikilmelidir. Çünkü gübrişim ağacı enine doğru yayılan ve çok dal budak saran bir ağaçtır.

Ev ve Ağacın Uyumunu Sağlayın…

Evinizin önünün aydınlık olmasını istiyorsanız, kışın yaprağını döken ağaçlar dikmelisiniz. Örneğin, ıhlamur, erguvan, çınar, at kestanesi… Bu şekilde karanlık kış günlerinde eviniz aydınlık kalır. Çam, göknar, servi gibi yaprak dökmeyen iğne yapraklıları da daha uzak noktalara dikerseniz sorun çözülmüş olur. Suyu az olan, yeterli yağış almayan bölgelerde salkım söğüt dikmek doğru bir seçim olmaz. Küçük bir bahçeye okaliptüs ya da karabiber ağacı dikmek gibi bir hataya da düşmeyin. Zira, tüm tesisat kanalınız için tehdit oluşturacağı gibi diğer ağaçlarınızın da suyunu çekerler.

Ekim Ayında Dikilebilecek Ağaçlar

İbreliler adıyla bilinen ağaçlardan son yıllarda bahçelere sıkça dikilen altuni servi Cupressus Macrocorpa Goldrest, Leylandi Cupressocyparis, Arizona Servisi Cupressus Arizonica Var ‘ ı dikmek için ekim ayı oldukça uygundur.

Dikim işlemi : Fidenin saksı içinde kalan ökö kısmının iki misli büyüklüğünde bir çukur açın. Toprağınız ağır ve killiyse geçirgenliğini sağlamak için dip kısmına bolca mıcır dökün. Dikim toprağı olarak 1/3 orman gübresi, 1/3 bahçe toprağını, bir ölçü ince kumla karıştırın. Bu karışımın üzerine bir bahçe küreği organik gübre ekleyin. Ağacın köklerini yakmaması için gübrenin üzerini yeniden toprakla örtün. Saksısından özenle çıkardığınız ağacı, yüzeyi toprakla aynı hizaya gelecek şekilde çukura yerleştirin. Daha sonra kalan toprakla örtün. Derin bir sulama çukuru açın ve birkaç gün arka arkaya sulayın. Yağmurlar başladıktan sonra sulamayı kesin.

Ağaç dikmek her zaman doğal sistemi desteklemek anlamına gelmeyebilir. Sulakalanlarda okaliptüs gibi türlerin kullanılması alanın kurumasına neden olabilir. Örneğin Tarsus’da Berdan bataklıkları okaliptüs dikilerek büyük ölçüde kurutulmuştur. Ayrıca özgün bitki örtüsünün (bozkır, fundalık, makilik, turbalık vs. ) yerine ağaçlandırma yapılması, farklı ağaç türlerinin dikilmesi (diş budaklar yerine iğne yapraklar gibi) alandaki bazı türlerin yok olmasına neden olabilir.

Sulakalan ekosistemlerini destekleyen önemli doğal sistemlerden biri de ormanlardır. Örneğin subasar “longoz” ormanlar, sistemin su dengesinin korunmasında ve canlılara barınak oluşturmakta son derece önemli roller oynarlar (kuşlar için yuvalama alanı gibi). Bu sistemin tahribatı bir çok canlıyı olumsuz etkiler. Orman tahribatı sadece ağaç kesmekle olmaz, sistemdeki su dengesinin ve kalitesinin bozulması da ağaçların tahrip olmasına neden olabilir.

Ağaçlandırmada kullanılacak bitki türleri öncelikle ülkemize ve hatta çalışmanın yapıldığı bölgeye ait olmalıdır. Yabancı türler, yerel genetik değerler için risk taşır; istilacı yapıları ya da patolojik tehlikeleri ile yerel türleri tehdit edebilir. Bu nedenle yabancı türlerle ağaçlandırma çalışması yapmak, yerel biyolojik çeşitliliği tahrip etmek anlamına gelir. Ayrıca, geniş alanların tek türle monoton bir şekilde ağaçlandırılması yerine çok türle yapılan ağaçlandırma doğa açısından daha uygundur. Orman içinde, biyolojik çeşitlilik için uygun farklı yaşam ortamları yaratılması açısından ağaçların yanısıra daha küçük ağaççıkların hatta yabani meyve ağaçlarının kullanılması, açık sahaların mutlaka bırakılmasına özen gösterilmelidir. Makineli çalışmalardan olabildiğince kaçınılmalıdır. Çok yoğun ve geniş alanlarda yapılan makineli toprak hazırlığı alanın doğal yapısında oldukça önemli değişiklikler meydana getirir.

Başvuru Kuruluşları ve İlgili Kuruluşlar:
Alanın Koruma statüsü varsa ilgili kurum ya da mülki amirliği
Çevre Bakanlığı Çevre Koruma Genel Müdürlüğü
Orman Ağaçlandırma Başmühendislikleri
Orman Bakanlığı Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrol Genel Müdürlüğü (AGM)
Ankara’da bulunan AGM’nin konuyla ilgili birimi Ağaçlandırma Şube Müdürlüğü’dür.

Yasal Dayanak:
Alanın koruma statüsü varsa ilgili yasa
Orman Kanunu
Başbakanlık Sulakalanların Korunması Genelgesi (1994)

Eylem / Öneri:
Tahrip edilen ormanların ya da ağaçların bulunduğu alanın statüsünü/mülkiyet durumunu öğrenmeye çalışın.
Ağaçlandırılma yapılmadan önce haber alırsanız, ilgili kurumu uyarın ve ağaçlandırmadan önce sistemin tümünü göz önüne alan bir planlama yapılmasına dikkat edin.
Ekolojik olarak uygun olmadığına inandığınız bir ağaçlandırma çalışmasına tanık olduğunuzda en yakın Ağaçlandırma Mühendisliği ile iletişim kurup konu hakkında ayrıntılı fikir alışverişinde bulunabilir ve gerekirse çalışmanın durdurulması için kişisel ya da örgütsel düzeyde başvuruda bulunabilirsiniz.
Yerel düzeyde sonuç alınamaması durumunda, sözkonusu yörenin bağlı bulunduğu Orman Bölge Müdürlüğüne başvurulabilir. Orman Bölge Müdürlüklerinde konu ile ilgili birim Ağaçlandırma (AGM) Başmühendislikleridir. Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğü’ne bir dilekçe ile başvurabilirsiniz.
Savununuzun bilimsel ve hukuksal temelini oluşturmak için üniversitelerin, Fen-Edebiyat, Orman, Ziraat Fakültelerinin, Botanik, Bitki Coğrafyası, Ekoloji gibi bölümleri ile DHKD, TEMA, Kırsal Çevre ve Ormancılık Sorunları Araştırma Derneği gibi sivil toplum kuruluşlarından destek alabilirsiniz.

Kamuoyu desteği için yukarıdaki gönüllü kuruluşlara, mümkünse yerel temsilcileri kanalı ile, yoksa konuyu anlatan bir dilekçe ile merkezi birimlerine başvurabilirsiniz.